Tượng đài Lý Thái Tổ

Ngày 16-6-2006, Sở VHTT Hà Nội gặp gỡ lại một số đạo diễn từng có tên trong danh sách mời tham gia cuộc thi kịch bản đạo diễn phim Thái tổ lý Công uẩn cách đây 1 năm. Những đạo diễn này vì nhiều lý do đã “bỏ cuộc” nửa chừng. Tuy nhiên, 2 (trong số 12) đạo diễn quyết theo cuộc “đua” về đích... Điều đó vẫn chưa khiến giới chức Hà Nội yên tâm về 3 kịch bản đã 2 lần trình thẩm định.

Kịch bản chưa đạt

Khẳng định lộ trình triển khai dự án đang đi đúng hướng, ông Phạm Quang Long, Giám đốc Sở VHTT Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn và Thẩm định kịch bản đạo diễn, cho biết: Phải xây dựng một bộ phim xứng với tài năng, công lao của vua Lý Công uẩn, một vị vua có nhân cách chính trị, nhân cách văn hóa; đồng thời cũng phải làm rõ vai trò của văn hóa Phật giáo thời kỳ đó.

Áp theo tiêu chuẩn này, kịch bản Thái tổ Lý Công uẩn của Thiên Phúc phải sửa chữa lớn, phải nâng cao mới có thể làm phim. Đó chính là lý do có cuộc thi kịch bản đạo diễn, mà thực chất là tận dụng chất xám của các đạo diễn nâng cao kịch bản văn học của Thiên Phúc trên cơ sở các ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, sử học, giới chuyên môn... "Sau 2 lần chỉnh sửa lớn, chúng tôi vẫn chưa yên tâm với chất lượng các kịch bản hiện tại”.

Kịch bản của đạo diễn Lưu Trọng Ninh chỉ gói gọn ở thời vua Lý Công uẩn chuẩn bị lên ngôi, dời đô và manh nha một số yếu tố để khẳng định văn hóa Phật giáo sau này trong những quyết sách lớn của triều đình nhà Lý. Nhược điểm của kịch bản này là vẫn còn những sai sót về mặt lịch sử; việc hư cấu mối tình của nhân vật Lê Long Đĩnh với Minh Nguyệt không phù hợp.

Còn kịch bản của Đỗ Minh Tuấn nhấn mạnh giai đoạn định đô, xây dựng thành Thăng Long nhưng dàn trải và còn nặng chất tiểu thuyết. Trong quá trình triển khai dự án phim, đã có ý kiến cho rằng VN không thiếu tài năng. nếu chỉ có 2 người tham gia “so tài” trong lúc những giải pháp Hà Nội đưa ra để thu hút các tài năng vào cuộc chưa được các cấp thực hiện đến nơi đến chốn là không thỏa đáng, không khiến dư luận tâm phục khẩu phục.

Các đạo diễn nói gì?

Trong số 10 đạo diễn từng được tiến cử cho dự án, có 3 gương mặt Việt kiều là Nguyễn Võ Nghiêm Minh, Hồ Quang Minh và Trần Anh Hùng nhưng các đạo diễn này chỉ có tên trong danh sách chứ chưa từng nhận được lời mời từ phía BTC ngay ở lần gặp gỡ đầu tiên cách đây gần 1 năm. Có nghĩa, họ cũng sẽ chẳng nhận được thông báo trong lần “mời lại” này. Vì thế, xem ra việc hy vọng tìm được kịch bản đủ chất lượng làm phim qua việc mời lại một số đạo diễn trong danh sách tiến cử “cũ” là không khả thi.

Đạo diễn Nguyễn Thanh Vân quả quyết: “Tôi xin rút. Vì nhiều lý do, tôi đã quên dự án này 1 năm rồi. Không thể khởi động lại một công việc mà mình không hào hứng”.

Còn đạo diễn Vương Đức thì nói: “Một dự án lớn, muốn vận hành đúng hướng, có hiệu quả thì phải có một người đứng đầu quyết đoán và dám chịu trách nhiệm. Với dự án này, “nhân vật” dám chịu trách nhiệm và quyết đoán mọi việc là ai? Tôi chưa nhìn thấy. Khách quan mà nói, 3 kịch bản vừa qua thực chất vẫn là kịch bản văn học mà việc viết kịch bản văn học đâu có phải là sở trường của đạo diễn, nhất lại là kịch bản phim lịch sử.

Tiếp tục hay... dừng lại?

Trên thực tế đã có ý kiến khuyến nghị Hà Nội nên dừng dự án này vì đây là dự án xuất phát điểm từ kịch bản yếu; việc sửa chữa kịch bản kéo dài 1 năm qua khá tốn kém tiền bạc, công sức mà chất lượng vẫn chưa khiến những người trong cuộc yên tâm.

Một thành viên hội đồng thẩm định kịch bản đạo diễn (đề nghị giấu tên) nói: “Nếu làm phim, dự án này cần đến hàng trăm tỉ đồng, trong khi kịch bản yếu quá. Chúng tôi là những nhà chuyên môn, chỉ biết nói thẳng, nói thật. Có ý kiến cho rằng nếu 1.000 năm Thăng Long mà chúng ta không có một bộ phim tử tế về giai đoạn lịch sử này là có tội với lịch sử, với các bậc tiền bối, với công chúng cả nước..., nhưng nếu sản xuất ra một phim dở, tốn hàng trăm tỉ đồng thuế của dân thì chúng ta còn có tội lớn hơn. Vì thế, không nên vì áp lực phải có một bộ phim, phải chạy theo “thành tích” để quyết thực hiện một dự án chưa xứng tầm trong lúc chúng ta cũng chưa đủ lực”.