Bộ Thương mại cho rằng, giá xăng ở Việt Nam thấp hơn nhiều nước.

Bức thư viết: Thật là bất hợp lý và rắc rối đối với Việt Nam nếu hai công ty thuộc sở hữu nhà nước là Petrolimex và Vinapco thực hiện việc mua các sản phẩm xăng dầu từ một công ty kinh doanh nhỏ, chưa từng niêm yết trên thị trường chứng khoán của Úc, chưa từng công bố là sở hữu tư nhân hay công cộng, và không sở hữu bất kể tài sản về nhiên liệu và dầu khí nào cả. 

Bức thư cũng lưu ý: với số lượng dự định mua bán lớn như của Việt Nam thì bất cứ giao dịch nào cũng phải được thực hiện trực tiếp với các nhà máy lọc dầu chứ không thông qua một công thương mại nhỏ.

Đặc biệt, trên trang web của PESG công bố rằng công ty này sẽ trả hoa hồng cho các đại lý bên mua. Những giao dịch như thế này sẽ bị coi là tham nhũng theo luật chống tham nhũng mới của Việt Nam.

Thực hư xăng dầu giá rẻ?

Đầu tháng 6/2006, một số báo đưa tin về việc các công ty Việt Nam đã từ chối mua nguồn xăng dầu giá rẻ từ một công ty của Úc có tên là Project Equity Services Group (PESG), mặc dù nhập khẩu từ nguồn của PESG này thì giá xăng dầu về đến Việt Nam chỉ khoảng 7.900 đồng, rẻ hơn nhiều giá xăng bán trong nước hiện nay.

Những thông tin này bắt nguồn từ thư phản ánh của ông Phạm Ngọc Hà (ở số 254 Nghi Tàm, Tây Hồ, Hà Nội) liên quan đến nhập khẩu xăng dầu của một số đầu mối. Đồng thời, ông Phạm Ngọc Hà là Giám đốc Công ty tư vấn và thương mại Hải Vân được Công ty ACM giới thiệu làm đại diện, ACM lại thay mặt Công ty PEN giao dịch chào bán còn PEN thì được Công ty mẹ gọi tắt là PESG ủy quyền!

Những thông tin này lập tức gây được sự chú ý của dư luận, nhất là trong tình hình giá xăng dầu trong nước liên tục tăng, các nhà nhập khẩu luôn kêu lỗ, còn Chính phủ phải giảm thuế nhập khẩu và bù lỗ. Sự việc nhanh chóng trở thành một vấn đề "nóng" và vào tận các phiên họp của Quốc hội. Ngay sau khi có thông tin này, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng đã giao Bộ Thương mại chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan khác khẩn trương làm rõ việc này. 

Ngày 5/6, Bộ Thương mại đã họp với Petrolimex về việc từ chối mua xăng dầu của PESG. Kết thúc cuộc họp, Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển khẳng định: Bộ Thương mại nhận thấy bên đối tác đã không chứng minh có đủ năng lực thực tế. Vì vậy, việc từ chối của Petrolimex là đúng. Bộ Thương mại cũng đã có công văn số 3442 gửi Bộ Văn hóa thông tin giải thích một số vấn đề liên quan.

Trong công văn của mình, Bộ Thương mại cho rằng với những số liệu mà Công ty Petrolimex đưa ra, tính cùng thời điểm quý I/2006, thì giá chào bán giá từ nguồn PESG, dầu diesel đắt hơn giá dầu bình quân FOB của Singapore, Đài Loan, còn dầu mazút thì rẻ hơn. Tuy nhiên, đối tác chào bán hàng cả gói chứ không bán riêng từng mặt hàng và nếu Petrolimex mua của thì khi tính ra tổng đơn chào hàng nhập từ nguồn này sẽ đắt hơn.

Xăng dầu mỗi lần tăng giá luôn gây biến động lớn cho xã hội.

Bộ Thương mại cũng cho rằng, thông tin về giá bán xăng tại thị trường nội địa Việt Nam có thể ở mức 8.000 đồng/lít là không chính xác. Bởi nếu tính đủ các chi phí thì diễn biến giá bán lẻ khi đã lưu thông trên các vùng miền theo quy định của liên bộ tài chính và thương mại thì xăng MG92 phải là 11.642 đồng/lít, trong khi giá bán hiện tại MA92 là 11.000 đồng. So sánh với một số nước, giá một lít xăng khoảng 18.200 đồng ở Australia, 25.600 đồng ở Hàn Quốc, 15.200 đồng ở Campuchia, và 11.200 đồng ở Trung Quốc... Như vậy thì giá xăng ở Việt Nam vẫn thấp hơn không phải là đắt nhất thế giới.

Điều tra của Phòng thưong mại Úc - Việt

Trong thư của mình, ông Bruce Dover cho biết, một cuộc điều tra mới đây cho thấy PESG và các công ty uỷ thác của họ đã không công khai cơ cấu tổ chức sở hữu thực của mình. Công ty này không hề công bố về các lợi ích của mình trong bất kỳ một nhà máy lọc dầu nào trên thế giới hoặc các khoản đầu tư về hạ tầng ở bất cứ nơi nào trên thế giới.

Công ty này dường như được vận hành bởi các giám đốc kiêm nhiệm mà không một ai trong số họ có kinh nghiệm trong việc kinh doanh xăng dầu và nhiên liệu. Công ty hoạt động thông qua một số công ty ủy thác, hoạt động với tư cách vừa là "người bán" vừa là "người mua" hàng hoá. Những thu xếp như vậy là nằm ngoài thông lệ thông thường và phụ thuộc vào bên thứ 3 (Petrolimex và Vinapco) cung cấp bảo lãnh tài chính của ngân hàng cho hợp đồng, nhưng vẫn cho phép các khoản hoa hồng được thanh toán giữa cái gọi là "bên mua" và "bên bán" theo một tỷ lệ không tiết lộ.

Đặc biệt, Phòng Thương mại Úc - Việt cho biết, PESG và các công ty trực thuộc của họ đã được nêu tên trên trang web Quatloos, một địa chỉ chuyên phơi bày những công ty tham gia lừa đảo trong giao dịch mua bán hàng hoá. Các công ty này không có sở hữu tài sản được định giá, điều đó có nghĩa rằng trong trường hợp họ không thực hiện hợp đồng hoặc tuyên bố phá sản, các công ty Việt Nam sẽ lâm vào thể rất khó khăn.

Trong thị trường hiện tại, Phòng Thương mại Úc - Việt cho rằng không có bằng chứng nào cho thấy giá xăng dầu mà PESG chào bán là có thực và có thể thực hiện được. Những thu xếp mua bán và thanh toán mà PESG yêu cầu là không rõ ràng.

Vì vậy, Phòng Thương mại Úc - Việt cảnh báo, giao dịch này có rủi ro rất cao, nằm ngoài các chuẩn mực mua bán hàng hoá xăng dầu và không thể chấp nhận được đối với các doanh nghiệp nhà nước sử dụng tiền quốc gia. Trong trường hợp này, Bộ Thương mại sẽ là vô trách nhiệm nếu cho phép thực hiện các giao dịch mua bán này.

• Phước Hà